Μια εμβληματική φιγούρα της indie σκηνής και ένας superstar του hip-hop, με ολοκαίνουργια άλμπουμ στις αποσκευές τους βρέθηκαν ενώπιος ενωπίω. Το NME κανόνισε τη συνάντηση λίγες ώρες πριν τη μεγάλη συναυλία του δεύτερου στο Λονδίνο με τους Coldplay, ο HAMISH MACBAIN εκτέλεσε χρέη «διαιτητή» και το Ποπ + Ροκ εξασφάλισε την αποκλειστικότητα.
I.B: Πρέπει να ήταν γύρω στο ’97-’98 όταν σε είδα στην Prince Street στο Μανχάταν να κάνεις κάποιο γύρισμα.
J.Z: Ναι, ήταν ένα διαφημιστικό για τη Phat Farm.
I.B: Γύρισα σπίτι και είπα στην κοπέλα μου ότι είδα τον Jay-Z να κάνει γύρισμα και ότι ένιωθα πως θα γίνεις σπουδαίος! Φανταζόσουν τότε πόσο σπουδαίος θα γινόσουν;
J.Z: Με τίποτα! Όταν με ρωτάνε ποιο είναι το επόμενο βήμα μου δεν ξέρω τι να πω, γιατί και πριν από δέκα χρόνια δεν είχα ιδέα τι θα συνέβαινε. Σίγουρα δεν περίμενα τόσα πολλά. Όταν είσαι μικρός π.χ. δεν φαντάζεσαι ότι θα σου ανήκει μια ομάδα μπάσκετ, φαντάζεσαι να γίνεις παίχτης, και αυτό είναι μεγάλο όνειρο από μόνο του.
I.B: Και τώρα με το Blueprint 3 έχεις πετύχει έντεκα απανωτά νούμερο 1. Περισσότερα κι απ’ τον Elvis Presley.
H.M: Ποιοι ήταν οι πρώτοι hip hop δίσκοι που αγόρασες, Ian;
I.B: Erik B & Rakim-Follow The Leader και Public Enemy-Yo!Burn The Rush Show.
Φοβερή εποχή. Όλοι έρχονταν στο Μάντσεστερ, και o Big Daddy Kane· αυτές ήταν θρυλικές συναυλίες. Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τον Rakim και κανείς δεν έχει φτάσει στο επίπεδό του.
J.Z: Ναι, για την εποχή του ήταν ο μόνος rapper που ξεχώριζε από την… αγέλη. Ήταν ο Notorious Big, μετά ο 2Pac, μετά ο Jay Z, ο Nas και ο Eminem. Όλοι αυτοί ήταν ο ένας κοντά στον άλλον, αλλά όταν βγήκε ο Rakim ήταν πολύ μπροστά.
I.B: Τι σ’ αρέσει να ακούς;
J.Z: Πολλά πράγματα. Drake, Kanye West, Kings of Leon, Grizzly Bear, Coldplay. Αν κοιτάξεις το ipod μου, έχω τα πάντα, από Queen μέχρι John Lennon.
H.M: Σε αντίθεση με την περισσότερη κιθαριστική μουσική που έβγαινε τότε, οι στίχοι σου ήταν πάντοτε στο στιλ I wanna be adored και I am the resurrection. Όλη αυτή η αυτοπεποίθηση και ο ναρκισσισμός προήλθαν καθόλου από το hip hop;
I.B: Έχει να κάνει με την πνευματικότητα. Με το γεγονός ότι δυστυχώς έπρεπε να περάσουμε από έναν παπά για να βρούμε τον Θεό, την πεποίθηση ότι δεν μπορούμε να βρούμε μόνοι μας τον Θεό. Ή το να κάνεις έναν άνθρωπο που φοράει ένα ιμάτιο πιο άγιο απ’ όσο μπορείς να γίνεις εσύ. Ήταν μια αντίδραση σε όλα αυτά.
I.B: Άκουσα ότι όταν έπαιξες στο Manchester Arena –όπου εμφανίστηκες με τον Kanye West– εθεάθης στο δρόμο να πηγαίνεις προς ένα μπαρ, μαζί με τον Kanye και κάποιους άλλους. Κάνεις συχνά τέτοια καθημερινά πράγματα;
J.Z: Γενικά προσπαθώ να κρατήσω ένα χαμηλό προφίλ, δεν θέλω να απομακρύνομαι από την πραγματικότητα, δεν θέλω να γίνω δέσμιος της διασημότητας. Τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι που αποκτούν φήμη φρικάρουν στην αρχή και μετά ηρεμούν και επανέρχονται στο κανονικό. Πολύ σύντομα όλα έγιναν φυσικά, ίσως επειδή και η μουσική μου έχει την αίσθηση του διαλόγου, έτσι όταν οι άνθρωποι με βλέπουν στο δρόμο νομίζουν ότι με ξέρουν και με χαιρετάνε σαν να γνωριζόμαστε πραγματικά, λόγω των συζητήσεων που κάναμε μέσα από τη μουσική. Νιώθουν πραγματικά ότι έχουν κάποια σχέση με μένα.
I.B: Πάντως όλη η πόλη βούιζε εκείνο το βράδυ!
J.Z: Εκείνο το βράδυ ξεκίνησε το Blueprint 3. O Kanye είχε πεταχτεί στο Μάντσεστερ για να μου δώσει τα beats. Μου έδωσε δέκα κομμάτια και μου είπε: «ορίστε το άλμπουμ, πάρ’ το και ράπαρε πάνω του. Αυτή είναι η αρχή, το ραπάρισμα πρέπει να μπει έτσι και να τελειώνει έτσι». Και ήθελα να του πω, «ε, μπορώ να έχω κι εγώ άποψη!». Ένα ή δύο κομμάτια έμειναν στο άλμπουμ, και ήταν τα θεμέλιά του. Εκείνο το βράδυ γεννήθηκε το Blueprint 3.
I.B: Άρα γεννήθηκε στην πόλη μας!
H.M: Τι έχετε να πείτε για το περιστατικό με τον Kanye και την Taylor Swift στα VMAs του MTV;
J.Z: Ήταν αγένεια και απρέπεια, αλλά έτσι ένιωθε, και ήταν απλώς μια τελετή απονομής, οπότε ας το ξεπεράσουμε. Έχει γίνει μεγάλο θέμα και είναι κάπως σαν …
I.B: Σαν να του την έπεσαν υπερβολικά.
J.Z: Ακριβώς.
I.B: Είναι κάπως σαν να βρήκαν αφορμή να του την πέσουν, γιατί μέχρι τότε δεν μπορούσαν, επειδή είναι πολύ cool και έξυπνος.
J.Z: Ναι, κάτι τέτοιο συμβαίνει, γιατί δεν έγινε κάτι τρομερό· δεν την πείραξε. Είναι απλώς μια τελετή. Εδώ ένας άλλος τύπος (σ. σ.Bruno) έπεσε ουρανοκατέβατος στη μούρη του άλλου (σ. σ. Eminem). Συμβαίνουν αυτά· δεν είναι σοβαρά πράγματα!
H.M: Ο Barack Obama τον αποκάλεσε βλάκα…
J.Z: Ε, αυτό δείχνει πόσο φυσιολογικός άνθρωπος είναι, ένας κανονικός τύπος που κάνει λάθη. Αργότερα, όταν του είπαν ότι αυτό θα βγει στις ειδήσεις, είπε κάτι του στιλ «αφήστε τον καημένο τον πρόεδρο ήσυχο». Αυτό δείχνει ότι είναι ένας αστείος, cool, χαρισματικός, προσγειωμένος άνθρωπος. Δεν προσποιείται ότι είναι κάτι. Για πολύ καιρό οι πολιτικοί μας προσποιούνταν τους τέλειους, δεν ήθελαν να τους δουν δίπλα σε rappers γιατί αυτό θα σήμαινε ότι…
I.B: Ότι είναι γκάνγκστερ!
J.Z: Τα χει ξεπεράσει αυτά τα πράγματα, τους βλέπει όλους σαν απλούς ανθρώπους.
I.B: Είχα διαβάσει κάπου που έλεγες ότι αν είχες μια υπερδύναμη αυτή θα ήταν να μεταφέρεις τους πλούσιους ανθρώπους στα γκέτο. Και θα έπαιρνες τους φτωχούς και θα τους έβαζες στα σπίτια των πλουσίων για να καταλάβει ο ένας τη ζωή του άλλου.
J.Z: Μα, δεν είναι λογικό; Αν ξέρεις τι περνάει ο καθένας, δεν θα στραφείς ποτέ εναντίον του. Είτε είσαι φτωχός είτε είσαι πλούσιος, πρέπει να βρεις την ευτυχία σου. Οι πλούσιοι όμως θέλουν να γίνουν κανονικοί και οι φτωχοί θέλουν να γίνουν πλούσιοι· όλοι θέλουν αυτό που δεν έχουν. Αν έμπαιναν ο ένας στο σπίτι του άλλου θα εκτιμούσαν τα πράγματα που έχουν και θα καταλάβαιναν ότι όσα έχουν οι άλλοι δεν είναι τέλεια. Αυτό θα ήταν σχεδόν ουτοπία!
I.B: Το Blueprint 3 είναι πολύ καλό. Το ακούω συνεχώς τις τελευταίες εβδομάδες. Θεωρείς πως σε ενέπνευσε καθόλου η βρετανική μουσική όταν ήσουν μικρότερος;
J.Z: Ο John Lennon και οι Beatles, τι να λέμε τώρα! Σε κάποια φάση και ο George Michael, είχε μεγάλο ρεύμα στη «γειτονιά», διείσδυσε βαθιά στην αστική κουλτούρα μας, δεν ξέρω αν είχε να κάνει με τα τραγούδια ή τις μελωδίες. Επίσης, ο Phil Collins. Το In the air tonight είχε μεγάλη επίδραση στο hip hop.
H.M: Είναι παράξενο να ακούς πως ο Phil Collins θεωρείται cool για το αμερικανικό hip hop, ενώ στη Μεγάλη Βρετανία…
I.B: Μην ξεχνάμε ότι στην Αγγλία είχαν προηγηθεί οι Genesis και όλο αυτό το progressive rock… Ήταν χίπικη μουσική για μεσοαστούς και δεν μπορούσε να πιάσει το feeling των ανθρώπων κι έτσι οι Genesis έγιναν οι δεινόσαυροι εκείνης της εποχής. Κι ύστερα ήρθε το punk να…καθαρίσει! Εκείνη την εποχή θεωρούσαμε εχθρό μας τον Phil Collins! Μετά όμως μαθαίνεις πώς το hip hop επηρεάστηκε από τα ντραμς του!
J.Z: Πάντα μπορείς να επιστρέψεις και να ξαναμπείς στο παιχνίδι τελικά. Και το κατάφερε με τον ήχο των ντραμς και το In the air tonight. Αυτό ήταν! Οπότε πάντα μπορείς να χωθείς ξανά στα πράγματα.
I.B: Απλά χρειάζεσαι ντραμς!
J.Z: Ναι, ντραμς!
H.M: Η συζήτηση πηγαίνει στα βιβλία. Ο Jay-Z εξηγεί ότι διαβάζει βιβλία για τη ζωή και την ψυχή και όχι μυθιστορήματα. Αλλά και ο Ian προτιμάει βιβλία για την πραγματική ζωή και όχι fiction. Ο Ian αναρωτιέται αν ο Jay-Z έχει διαβάσει το βιβλίο τού Rev Run (σ.σ. Αιδεσιμότατος Run ή αλλιώς Joseph Simmons των Run-DMC), Take Back Your Family: A Challenge To America’s Parents.
I.B: Το βιβλίο μιλάει για την παιδική ηλικία του αιδεσιμότατου Run. Ο πατέρας του τού αγόραζε ένα διαφορετικό δώρο κάθε μέρα. Κάθε φορά που γύριζε στο σπίτι από τη δουλειά, του έδινε και κάτι. Κάθε μέρα! Μέχρι που πήγε στο κολέγιο, φαντάζομαι γύρω στα δεκαοκτώ-δεκαεννιά. Σε κάποιο σημείο λοιπόν του βιβλίου περιγράφει πως κάποια στιγμή τη δεκαετία του ’80 βρισκόταν στη σκηνή του Madison Square Garden και όλοι τον επευφημούσαν. Ήταν λοιπόν πάνω στη μεγαλύτερη σκηνή του κόσμου, στην ίδια του την πόλη, αλλά ένιωθε κενός. Δεν αισθανόταν χαρά και ταυτόχρονα συνειδητοποιούσε ότι δεν το απολάμβανε. Έτσι λοιπόν, το απέδωσε στο γεγονός ότι τον είχε κακομάθει ο πατέρας του με όλα εκείνα τα δώρα. Τότε ήταν που βίωσε την αποκάλυψη και έγινε αιδεσιμότατος. Είναι μια αληθινή, απίστευτη ιστορία!
J.Z: Μιλάω με τον αιδεσιμότατο αρκετά συχνά. Είναι μεγάλος οπαδός μου. Όταν ήμουν μικρός τον θαύμαζα πάρα πολύ και τώρα μιλάμε στο τηλέφωνο συνέχεια. Όποτε βγάζω καινούργιο δίσκο είναι από τους πρώτους που μου στέλνουν e-mail και μου λέει κάτι του στιλ «Έχεις την υποστήριξή μου, σε εκτιμώ βαθιά» Είναι φοβερό συναίσθημα.
I.B: Οι Run-DMC σάμπλαραν Stone Roses σε ένα κομμάτι που λεγόταν What’s it all about, το 1993. Τους είδα σε ένα πάρτι πριν από δύο χρόνια και ήθελα να τους πω «Δεν με ξέρετε άλλα κάποτε σαμπλάρατε ένα κομμάτι της μπάντας μου». Καθώς, λοιπόν πλησίαζα τον Rev Run, με κοίταξε κι άρχισε να τραγουδάει το ριφάκι από το Fool’s gold. Ο τύπος είναι φοβερός!
J.Z: Καλή φάση!
I.B: Το καλύτερο πράγμα που συνέβη στους Stone Roses ήταν ότι μας σάμπλαραν οι Run-DMC.
J.Z: Ναι, είναι φοβερό. Κι εγώ μεγάλωσα ακούγοντάς τον! Ήταν από τους ήρωές μου…
I.B: Ποιοι άλλοι ήταν οι ήρωές σου;
J.Z: Ο Muhammad Ali για όλα όσα αντιπροσώπευε και για ό,τι έλεγε σε μια εποχή που δεν ήσουν και πολύ δημοφιλής αν έλεγες τέτοια πράγματα. Τον θαυμάζω για τη δύναμη και τη στάση του. Είναι το νούμερο ένα για μένα. Ο Martin Luther King και ο Malcolm X έκαναν τρομερό αγώνα για μας, αλλά μου φαίνονται σχεδόν σαν θεοί, καταλαβαίνεις τι θέλω να πω; Ο Muhammad Ali ήταν ένας αθλητής, ένας μποξέρ που έκανε την υπέρβαση και έγινε είδωλο για τη γενιά μας. Ήταν ο πρώτος μου ήρωας!
I.B: Και για μένα είναι ήρωας. Είμαι σαράντα έξι χρονών, έτσι το 1971 με ξυπνούσε ο πατέρας μου να δω τους αγώνες και μετά γύριζα στο κρεβάτι μου. Τότε ήμουν παιδάκι, δεν καταλάβαινα και πολλά. Όταν μεγάλωσα συνειδητοποίησα τι ήταν αυτό που έκανε εκείνη την εποχή. Είναι εκπληκτικό ότι ένας άνθρωπος έδωσε τη ζωή του στους ανθρώπους.
J.Z: Ακριβώς! Οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν πως όταν έλεγε «Είμαι όμορφος» δεν εννοούσε μόνο τον εαυτό του· το έκανε για όλους τους ανθρώπους που ένιωθαν άσχημοι και τους έκανε να νιώθουν όμορφοι. Ωραίοι, μάλλον, είναι μια πιο ταιριαστή λέξη.
I.B: Σκέψου ότι κέρδισε μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες και δεν μπορούσε καν να το γιορτάσει στην πόλη του. Επέστρεψε στην Αμερική στην ίδια του τη χώρα και δεν μπορούσε να πάει καν να πιει έναν καφέ και να το γιορτάσει. Και δεν έχει περάσει και τόσος καιρός από τότε. Είναι απίστευτο πού ήμασταν και πού είμαστε τώρα.
J.Z: Πράγματι.
I.B: Λυπάμαι που το αναφέρω, αλλά σε λίγο γίνεσαι σαράντα. Αναρωτιέμαι αν νιώθεις πως υπάρχουν και άλλα στεγανά που μπορείς να σπάσεις από ’δώ και μπρος όπως έκανες μέχρι τώρα. Πιστεύεις ότι θα υπάρχει μια εποχή όπου οι rappers θα είναι σαν τους Rolling Stones και τους Pink Floyd ή τους παλιούς bluesmen, να ραπάρουν δηλαδή μέχρι τα εξήντα;
J.Z: Το ελπίζω, γιατί το είδος είναι ακόμα πολύ νέο σε ηλικία. Είναι περίπου τριάντα χρονών κι έτσι κανείς δεν έχει δει το μέγεθος της επιτυχίας σε βάθος χρόνου ή κάποιον που έχει συνεχίσει να κάνει αυτά τα πράγματα. Θεωρείται ενασχόληση για νέους. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να επεκτείνουμε κάπως το κοινό μας. Ο λόγος που δεν μπορούμε να παίξουμε μπροστά σε 80.000 άτομα είναι ότι το κοινό μας είναι περιορισμένο και για αυτό θα πρέπει να αρχίσουμε να περιοδεύουμε σε περισσότερα μέρη, όπως οι Stones.
H.M: Σε λίγες ώρες ο Jay-Z, ένας superstar του hip hop θα ανοίγει τη συναυλία των Coldplay…
J.Z: Έχω καιρό να ανοίξω κάποια συναυλία και μου φαίνεται πολύ cool που θα το κάνω τώρα. Μου δίνει λίγο την αίσθηση του ενθουσιασμού που έχεις όταν ξεκινάς τη μουσική σου πορεία, ότι πρέπει να πείσεις το κοινό γιατί δεν έχουν έρθει για να δουν μόνο εμένα. Εν προκειμένω, έχουν έρθει για να δουν τους Coldplay. Είναι τέλεια. Στην αρχή το κοινό χειροκροτά χλιαρά, μετά πιο γρήγορα, και μετά με πολύ ενθουσιασμό. Στο τέλος της βραδιάς όλοι επευφημούν κι έτσι νιώθω την ενέργεια να μετακινείται και να «χτίζεται» και είναι πολύ παράξενο.