του Τζέισον Ράιτμαν
με τους Τζορτζ Κλούνεϊ, Άνα Κέντρικ, Βέρα Φαρμίγκα, Τζέισον Μπέιτμαν, Μέλανι Λίσνκεϊ
Απολυμένοι όλου του κόσμου ενωθείτε!... στον αέρα , μεταφορικά η παγκόσμια οικονομία από το Αμερικάνικο κραχ. Η Ιστορία επαναλαμβάνεται, με max ταχύτητα που προσφέρουν τα σύγχρονα μέσα και η τέχνολογία. Πανάξια μέσα σε όλα τα μεγάλα φετινά βραβεία (Χρυσές Σφαίρες και Όσκαρ).
Αλήθεια ποιός το περίμενε να δούμε μεγάλη ταινία από τον Τζέισον Ράιτμαν; Είχε δώσει δείγματα γραφής, στις προηγούμενες δουλειές του (κυρίως στο JUNO), αλλά πραγματικά με εξέπληξε ευχάριστα αν και απρόσμενα, το ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ. Δικαίως έχει σαρώσει βραβεία και υποψηφιότητες δεξιά και αριστερά. Γιατί είναι μια αλληγορική, πολυεπίπεδη ταινία, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες και βαθιές κοινωνικές προεκτάσεις.
Στον αέρα λοιπόν, βρίσκονται :
οι προσωπικές σχέσεις και ο οικογενειακός συμβιβασμός
οι εργασιακές σχέσεις κι η επαγγελματική αποκατάσταση
Ο Ράιαν (Τζορτζ Κλούνεϊ) είναι ένας μοντέρνος "μακιαβελικός" οπορτουνιστής. Αδίστακτος χαρακτήρας που διευρύνει την λογική του ατομικισμού στη θεωρία και στην πράξη, δυσκοίλιος στο ομαδικό πνεύμα, ενσυνείδητος εργένης, ασυμβίβαστος στις διαπροσωπικές σχέσεις, με ευκαιριακή άποψη για τον έρωτα. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του - της συγκέντρωσης κάποιων ... μιλίων στον αέρα - εκμεταλεύεται κάθε ευκαιρία που του παρουσιάζεται - κατάσταση, πρόσωπα - και θα έρθει σε σύγκρουση ακόμη και με τον εαυτό του. Ένας άνθρωπος που εξ' ορισμού δεν "πατά στη γή" και φυσικά προσγειώνεται" ανώμαλα, όταν το "αεροσκάφος" του (της προσωπικής του ζωής) συντρίβεται, μεταφορικά. Όταν η Άλεξ (Βέρα Φαρμίγκα) καταφέρνει και τον πείθει να αλλάξει στάση απέναντι στην Νάταλι (Άνα Κέντρικ), κοιτάζοντας πιο μακριά από την μονόπλευρη (ωφελιμιστική κι ανώδυνη) one stand οπτική και όταν η αδερφή του τον πείθει να επέμβει για να σώσει τον γάμο της - μιλώντας στον γαμπρό, που "έκανε πίσω" τελευταία στιγμή - αντιλαμβάνεται ότι η ζωή δεν είναι ακριβώς όπως την είχε σχεδιάσει θεωρητικά. Γιατί ο έρωτας του Ράιαν, δεν "βρίσκεται στον αέρα" αλλά βαθιά στη γη. Η δυσκολία της ενηλικίωσης και της επαγγελματικής καταξίωσης είναι ακόμα δύο πλευρές που αγγίζει το φιλμ, παράλληλα.
Ο 33χρονος Τζέισον Ράιτμαν, παίρνει τα κινηματογραφικά στερεότυπα, τα τεμαχίζει και τα επανατοποθετεί σε μικρότερα κομματάκια, σε ένα αναθεωρημένο σινε-παζλ, δίνοντας μια διάσταση νεωτερσμού στο ομώνυμο βιβλίο του Ουόλτερ Κριν που αποτέλεσε τη βασική πηγή έμπνευσης για το σενάριό του.
Η ταινία κάνει μια εμπεριστατωμένη τομή στο θέμα των απολύσεων απαλλαγμένη από συνδικαλιστικό δογματισμό και συναισθηματικό μελοδραματισμό. Σχολιάζει τον τρόπο και τη σύγχρονη μέθοδο, άλλοτε χαριτωμένα κι άλλοτε με τη ψυχρή, επαγγελματική λογική των επιχειρήσεων. Η δουλειά του Ράιαν (Τζορτζ Κλούνεϊ) ως συμβούλου του Διευθυντή Προσωπικού, ουσιαστικά είναι, να "παρηγορεί" τον υποψήφιο προς απόλυση (ταξιδεύοντας σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ - όπου τουλάχιστον, η επιχείρηση απασχολεί προσωπικό), πουλώντας του ένα "εναλλακτικό σχέδιο", που βασίζεται σε ένα ανολοκλήρωτο προσωπικό του όνειρο - αφού προηγουμένως μελετήσει προσεκτικά το βιογραφικό στο ιστορικό του. Αν μη τι άλλο η προσπάθεια να "χρυσωθεί το χάπι", προσαρμόζεται ψυχολογικά στο άτομο, αντιμετωπίζοντας (προβλέψιμα πάντα) οποιαδήποτε αντίδραση, τυχόν υπάρξει.
Στο τέλος - τέλος ο ίδιος ο αντι-ήρωας, Ράιαν, (Τζορτζ Κλούνεϊ) θα πέσει στην παγίδα της κοσμοθεωρίας του, θα κάνει την αυτο-κριτική, θα αυτοαναιρεθεί, όμως ο προσανατολισμός, παρά το γερό ταρακούνημα, δεν αλλάζει ρότα. Δε σας αποκαλύπτω το φινάλε το οποίο εμπεριέχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ανατροπή στην ίντριγκα, η οποία θα γίνει αφετηρία για προσωρινή αλλαγή πλεύσης, με τον ίδιο "αυτόματο πιλότο".
Ο Τζέισον Ράιτμαν, αποδεικνύεται ένας δημιουργός που οσμίζεται και περιγράφει με εξαιρετική έμπνευση το σύγχρονο κλίμα της οικονομικής στενωπού, αναλύοντας εξονυχιστικά όλες τις παράπλευρες απώλειες. Όχι τα βαθύτερα αίτια της κρίσης, μα την ανθρώπινη διάσταση αυτής και τις επιπτώσεις της στον εξωτερικό μας κόσμο. Ένα καυστικό σχόλιο στην καθημερινότητα, την εκμετάλευση του ανθρώπινου παράγοντα και τον αγώνα για επιβίωση του προσωπικού των μεγάλων επιχειρήσεων στις ΗΠΑ, μια μέρα πριν τον προσωπικό τους "Αρμαγεδδώνα". Το ενδιαφέρον συνολικά, όμως δεν περιορίζεται τοπικά, αλλά οικουμενικά ή αν το θέλετε όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο project της Άλεξ (Βέρα Φαρμίγκα) ως "Glocal" (σύνθεση local και global).
Οι ερμηνείες όλου του καστ, είναι άξια ομαδικής βράβευσης. Ξεχωρίζουν ωστόσο η Βέρα Φαρμίγκα και ο Τζέισον Μπέιτμαν στους δεύτερους ρόλους. Κλούνεϊ και Κέντρικ είναι οι όψεις του ίδιου νομίσματος. Η τύχη χαμογελάει στον έναν από αυτούς, (στην προσωπική τους ζωή) χωρίς διάρκεια παρά τη συνέχεια. Έχει ο καιρός γυρίσματα. Ακόμα και για κείνον που απλώς είναι μια ευκαιριακή "απόδραση". Και κει που νομίζεις ότι ένας είναι ο Ράιαν, ξαφνικά διαπιστώνεις, ότι και η αγαπημένη του, Νάταλι, καθρεφτίζει το alter ego του. Η εικονική ευτυχία είναι κοινωνική αποδοχή υποχωρήσεων, με ημερομηνία λήξης. Όλοι οι χαρακτήρες πιθανόν να κρύβουν μέσα τους και ένα κομμάτι του εαυτού σας, που πιθανόν θα διευκολύνει την ταύτιση μαζί τους.
Σίγουρα διασκεδαστική ταινία που λειτουργεί με όρους ψυχαγωγίας αλλά τολμά να μπήξει - όπου αυτό είναι δυνατό - το μαχαίρι στο κόκαλο σε επίκαιρα ζητήματα, χωρίς ακαδημαϊκά στερεότυπα ή ανούσιους πειραματισμούς...
Με έξυπνους διαλόγους - για ενήλικες - άριστα κοντρολαρισμένη στην ανάπτυξη της ιστορίας και το τάιμινγκ, αποκαλυπτική σε πολλά ζητήματα που προβληματίζουν τη σημερινή γενιά. Πάντως το αστικό - καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης δεν κινδυνεύει, με κατάρρευση όσο τα θεμέλιά του βρίσκονται σε φιλόδοξους ανθρώπους που έχουν την τύχη στα χέρια τους, όσο υπάρχουν δηλαδή Ράιαν, Άλεξ, Νάταλι και Κρεγκ. Όλοι αυτοί και μεις στηρίζουμε αυτό το οικοδόμημα. Και τον τρόπο ζωής που ξεκινάει από την ίδια αφετηρία, με απενοχοποιημένη ταξική συνείδηση και συλλογικό πατερναλισμό απέναντι σε μια ανταγωνιστική κοινωνία που αποθεώνει το άτομο και τις επιλογές του. Γιατί το Σύστημα βασίζεται στις εύθραυστες ισορροπίες του μοντέλου που περιγράψαμε.
Δείτε το trailer
POWERED BYMYFILM.GR
Δημήτρης Παπαμίχος